eski-su-sistemini-helenistik-kazi-ortaya-cikardiKütahya’nın Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi Antik Kenti’nde yürütülen kazıda Helen, Roma ve Bizans dönemlerine ait ev ve kilise yapılarının gün ışığına çıkarılmaya çalışıldığı, geçen yıl ise Anadolu’nun en eski su sistemlerinden birinin bulunduğu bildirildi.

Almanya’nın Freiburg kentinde faaliyet gösteren Albert-Ludwigs Üniversitesi öğretim üyesi ve kazı başkanı Prof. Dr. Ralf von den Hoff, , bu yılki kazılara 3 Ağustosta başladıklarını, 22 Ağustosa kadar çalışacaklarını söyledi. Çalışmalarda arkeolog, mimar, jeofizik uzmanı ve işçilerden oluşan yaklaşık 20 kişinin görev yaptığını belirten Prof. Dr. Hoff, kendisinin geçen yıldan beri kazıları yürüttüğünü ifade etti.

Prof. Dr. Hoff, Aizanoi’deki kazıların yaklaşık 30 yıldır Alman Arkeoloji Enstitüsünce yapıldığına işaret ederek, şöyle konuştu:

“Bu yıl 3 hafta sürecek kazılarda Helenistik, Roma, Bizans dönemlerine ait kilise ve ev yapılarını gün ışığına çıkarmaya çalışıyoruz. Kentte bu dönemlerin yanı sıra Osmanlı dönemine ait eserler bulunuyor. Burada yeni bir kazı projesine başladık. 9 yıl önceki kazılarda Helenistik döneme ait evlerin yer aldığı höyük tespit edilmişti. Bu bizim için çok önemli. Kütahya ve Gediz çevresinde Helenistik dönem yapıları çok fazla ancak daha önce kazı yapılmamış. Çok derinlerde eserler bulunduğunu biliyoruz. Bunları gün ışığına çıkarmak için Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerini iyice araştırmak gerekiyor.”

Aizanoi’de geçen yıl yaklaşık 6 hafta kazı yaptıklarını anımsatan Prof. Dr. Hoff, bu yıl kazı süresinin daha az olduğunu belirtti. Prof. Dr. Hoff, ekibin daha önce buraya gelip kazılara erken başlamak istediğini ancak iznin gecikmesi nedeniyle sürenin kısaldığını kaydetti.

Bu yıl tanınan sürenin kendileri için yeterli olmadığını ifade eden Hoff, “Geçen yıl kazdığımız Roma dönemine ait bölümde Anadolu’nun en eski su sistemlerinden birini bulduk. Çeşmeye benzer büyük bir yapı ve su yolları vardı. Suyun yukarıya doğru akışının sağlanması için bir sistem geliştirildiğini düşünüyoruz. Bu su sistemini araştırıyoruz. Bunun Anadolu’daki en eski su sistemlerinden olduğunu belirledik” diye konuştu. Hoff, bu yılki kazılarda ise Bizans dönemine ait katmandan daha aşağıda bir çukura rastladıklarını, burada su kapları bulduklarını bildirdi.

Kütahya merkeze bağlı Seyitömer beldesi yakınındaki höyükte Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümünce kazı çalışmaları yapıldığı nı hatırlatan Hoff, oradaki ekiple hem Aizanoi hem de Seyitömer’de iş birliğiyle çalışacaklarını bildirdi. Prof. Dr. Hoff, kazılarda ortaya çıkarılan tarihi eserlerin çevresindeki eski evlerin restorasyonunun önemli olduğuna işaret ederek, bu yapıldığında bölgenin turizme daha iyi şekilde sunulabileceğini söyledi.

Aizanoi Antik Kenti’nin çevresinde çok sayıda eski ev bulunduğunu kaydeden Hoff, şöyle konuştu:

“Tarih için kazı önemli olduğu gibi antik kentlerin çevresindeki eski evlerin restorasyonu da önemlidir. Bunların bir bütün halinde turizme kazandırılması gerekir. Assos Antik Kenti’ndeki tarihi yapılar eski evlerle bütünlük içeriyor. Benzer bir uygulama Aizanoi için de yapılabilir. Aizanoi’deki Zeus Tapınağı, Türkiye’deki en sağlam ve en eski tapınaklardan biri. Şimdi burası çok güzel otantik bir harabe görünümü kazandı. Çevresindeki evler onarılırsa turistlerin seveceği güzel bir ortam oluşturulabilir.”

Prof. Dr. Hoff, Zeus Tapınağı, dünyanın ilk borsa binası, Sütunlu Cadde, mozaikli hamam, tiyatro ve stadyumu içeren antik kentin, turistlerin konaklayacağı şekilde bir yapıya kavuşturulursa daha çok ilgi görebileceğini sözlerine ekledi. “İkinci Efes” olarak nitelendirilen Aizanoi Antik Kenti’ndeki kazılar, 1926 yılından beri aralıklarla Alman Arkeoloji Enstitüsünce yürütülüyor.

Antik çağlarda “Penkalas” diye adlandırılan Kocaçay Irmağı’nın yukarı kesiminde bulunan ve adını mitolojik kahraman Azan’dan aldığı sanılan Aizanoi, antik Frigya’ya bağlı yaşayan Aizanitislerin temel yerleşim alanı olarak biliniyor. 1824 yılında Avrupalı gezginlerce keşfedilen Aizanoi’de Alman Arkeoloji Enstitüsünce 1926’da başlanan kazılara bir süre ara verildi. Aynı enstitünün 1970 yılında başlattığı kazılar ise yaz aylarında devam ediyor.

Aizanoi’de Zeus Tapınağı ile 20 bin kişilik amfitiyatro, buna bitişik 13 bin 500 kişilik stadyum, mozaikli hamam, sütunlu cadde, nekropol, halen kullanılan köprüler ve dünyanın ilk borsası gün ışığına çıkarıldı. Kocaçay’ın her iki yakasında bulunan ve Aizanoi’den kalan yapı kalıntılarının çoğunun Roma İmparatorluğu dönemine ait olduğu değerlendiriliyor.

Aizanoi Antik Kenti’nde Roma İmparatoru Dioeletianus’un enflasyonla mücadele amacıyla hazırladığı mal satış bedellerinin taş bloklar üzerinde duyurulduğu borsa, dünyanın ilk borsası olma özelliğiyle dikkati çekiyor. 1971’de yapılan kazılarla ortaya çıkarılan borsa yapısındaki kitabelerde, imparatorluk pazarlarında satılan tüm malların satış ücretleri yer alıyor.

Borsa yapısını Kuzeydoğu’dan sınırlayan köy evinin arkası 1992-1995 yıllarında kazıldı. Burada, sütunlu galerilerle çevrili olan ve buluntulara göre 400’lü yıllarda inşa edildiği sanılan bir cadde ortaya çıkarıldı. Sütunlu Cadde olarak adlandırılan bölümün mermer tamamlamaları az miktarda yapılarak yeniden ayağa kaldırıldı.

Geçen yılki kazılarda ise Zeus Tapınağı’nın arkasında bulunan ve Romalıların şehir meclisi olarak kullandığı binanın çevresi gün ışığına çıkarılmaya çalışıldı. Kazılardan elde edilen eserler, Kütahya Arkeoloji Müzesinde sergileniyor.

18.08.2009 EBM Haber Ajansı