Neandertallerin Mücevherlerindeki İşaretler

584

Yakın zamanda yapılan bir çalışma Neandertallerin de modern insanlar gibi sembolik davranışlara sahip olduğunu göstermektedir. Her ne kadar araştırmacılardan Neandertallerin akıllı olduklarını düşünenlerle akılsız olduklarını düşünenler arasıdaki tartışma bitmemiş olsa da, çoğu antropolog büyük beyinli Neandertallerin önemli bilişsel becerilere sahip oldukları konusunda hem fikirdir. Dahası, Neandertallerin yumuşakçaların kabuklarını mücevher olarak taktıkları ve bunların içine koydukları boyalarla sembolik olarak sosyal statüyü belirlemeye çalıştıkları düşünülmektedir. Bu davranış modern insanlar arasında görülebilmekteyken Neandertaller arasında oldukça ender rastlanan bir davranıştır.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde internette bu ay yayınlanan makalede Michigan Üniversitesi’nden arkeolog John Speth, “Neandertaller de sembolik iletişim kapasitesine sahipti” diye açıklamaktadır. İspanya’nın güneydoğusundaki Aviones mağarasında bulunan kabukların radyo karbon işaretleme ile 40-50.000 yıl öncesine ait oldukları belirlenmiştir. Bristol Üniversitesi’nden arkeolog João Zilhão başkanlığındaki uluslar arası çalışmada, farklı kabukların üzerinde farklı renkte boya kalıntılarının bulunduğu bildirilmektedir.

Her ne kadar Neandertal sembolizmi görece nadir olsa da 40.000 yıl önce modern insanların onların alanlarına göç etmesiyle kişisel takılar daha yaygın hale gelmektedir. Bu nedenle bazı arkeologlar Neandertallerin sembolik ifadelerin modern şekillerini kendilerinin icat etmediklerini, onları taklit ettiklerini söylemektedir. Fakat Speth, bunun onların kendi sembollerini çok daha önce oluşturmuş olmadıkları anlamına gelmeyeceğini vurgulamaktadır. New York Üniversitesi’nden arkeolog Randall White ve bazı araştırmacılar, araştırma ekibinin ilk yorumuna katılmaktadır: Sanatın modern insanların bölgelerinde yaygınken, Neandertallerin alanlarında daha nadir olması, sosyal ve demografik faktörlerle ilişkilidir. Bu görüşe göre görece daha az kalabalık topluluklar halinde yaşayan Neandertaller birbirleriyle sembolik iletişim kurmalarını gerektiren gelişmiş bir sosyal ağa sahip değildiler. Hovers ilk insanların zaman içinde gelenek ve ritüelleri canlı tutacak kadar sabit bir toplumsal büyüklüğe ulaşmalarıyla, sembolik davranışları kullanmaya başladıklarını söylemektedir.

25.01.2010 Birgün