Depremde Hasar Gören Tarihi Yapılar Onarılacak

627

Elazığ’da 8 Mart 2010 tarihinde meydana gelen depremden ağırlıklı olarak Palu ilçesinde bulunan tarihi eserlerin durumları İl Kültür Müdürlüğü tarafından oluşturulan teknik bir ekip ile incelendi ve hasar durumları tespit edildi.

Elazığ Valiliğinin talimatı depremden Palu’da bulunan kültür varlığı olarak tescilli eserlerin etkilenip etkilenmediği konusunda incelemelerde bulunmak ve rapor hazırlamak üzere görevlendirilen İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü teknik ekibi çalışmalarını tamamlayarak bir rapor halinde Elazığ Valisi Muammer Erol’a sundu. Raporda eserlerin deprem sonrası durumları ile ilgili bilgiler verilirken hızla onarılması gerektiği belirtildi.

İl Kültür Müdürlüğü’nün hazırladığı rapor şöyle:

“Ulu Camii: Eski Palu’da Çarşıbaşı Mahallesinde bulunan Ulu Caminin iç kısmında bulunan kemerler ayaktadır. Bu kemerlerin doğu tarafında bulunan en sondaki kemer depremden etkilenerek yıkılmıştır. Kalıntıların kimi duvarlarında çatlaklar, özellikle de minarenin gövdesinde ve kaidesinin hemen üstünde derin çatlaklar ve yıkıntılar meydana gelmiştir. Caminin son derece zarif ve güzel kemerleri, çökmek üzere olan ve ikinci bir depremde tamamen yıkılabilecek durumdadır.

Küçük Camii: Eski Palu’da Çarşıbaşı Mahallesindeki camiinin kalan duvarlarında ve minarenin gövdesinde deprem sonrası önemli deformasyonlar ve çatlakların olduğu görülmüştür. Caminin önemli bir kısmı çökmüştür.

Hamam: Eski Palu’da Çarşıbaşı’ndaki hamam kullanılmadığından bir hayli tahrip olmasına rağmen, restorasyonu halinde kurtarılabilecek durumdadır. Son derece güzel ve geleceğe taşınması gereken Harput’ta bulunan Cimşit Hamamı ile benzer özellikler taşıyan Hamamın depremden etkilendiği duvarlarından anlaşılmaktadır.

Cemşit Bey Türbe ve Mescidi: Eski Palu’da bulunan Cemşit Bey Camii, Türbe ve Mescidi depremden en çok etkilenen mekânlardan birisidir. Binanın taşıyıcı kemer sisteminde derin çatlaklar ve kopmalar gerçekleşmiştir. Kemer yay sisteminin bozulmuş olması nedeniyle strüktürel açıdan problem arz etmektedir. Yapı genel hatları ile sağlam görülmekle birlikte taşıyıcı sistemde oluşan problemler yapının şu an için kullanıldığı da düşünüldüğünde büyük bir tehlike olduğu gözükmektedir. Ayrıca zeminin heyelan bölgesinde olması yapıyı tehdit eden ikinci bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır.

Merkez Camii: Eski Palu’da bulunan camide deprem nedeniyle taşıyıcı kemerler ve sütunlar çökmüştür. Ayrıca yapının beden duvarlarında temelden tavana kadar ayrışmalar oluşmuştur. Yapının kesme taş kemerli giriş kısmında ve yan duvarlarında çatlamalar ve çökmeler mevcuttur. Depremden sonra Palu’da en çok zarar gören yapılardan biridir. Yapının mevcut hali düşünüldüğünde yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Alacalı Mescit: Eski Palu’da bulunmaktadır. Mescidin daha önceki depremlerde bir kısmı toprak altında kalmıştır. Son depremde yapının giriş kısmındaki tonozunda, beden duvarlarında ve kubbesinde derin çatlaklar oluşmuştur. Çatlaklar yapının birçok noktasında mevcuttur. Yapı mevcut haliyle çökme tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Safa Camii: Bugünkü Palu Merkezinde bulunan camii sağlam olup, deprem sonrası minaresinde bazı taşlar düzleminden çıkmıştır. Minarenin bu bölgesindeki taşların elden geçirilmesi gerekmektedir.

Seydili Köyü Camii : Palu ilçesinin Seydili Köyündedir. Ana yapıya sonradan ilave yapılan giriş kısmında bazı çatlakların olduğu görülmüştür.

Kilise: Eski Palu’da Çarşıbaşı Mahallesinde bulunan kilise, yaşanan depremde Kilisenin girişine göre sol tarafta kalan duvar çökmüştür. Depremden önce ayakta olan duvar çöküntüsüne ait yıkıntılardan yıkımın yeni olduğu anlaşılmaktadır.

Tarihi Palu kenti M.Ö 2000 yıllarına dayanan eski bir yerleşim yeridir. Tarihi süreçte birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Her medeniyetin kendi kültürü ile yapmış olduğu mimari eserler neticesinde bölge zengin kültürel kalıntılara sahiptir. Bu eserlerden bir kısmı günümüze ulaşmayı başarmıştır. Kalesi, Köprüsü, Camisi, Türbesi Kilisesi, Mescidi, Hamamı, Bedesteni ile büyük bir yerleşim yerinin izlerini taşıyan tarihi Palu yerleşkesindeki eserlerin ayağa kaldırılması gerekmektedir. Bu paralelde Cemşit Bey Camisi ve Türbesi restore edilmiş, Palu köprüsünün restorasyonu 2008 yılından beri devam etmektedir. Bunun dışındaki diğer eserler restorasyona ihtiyaç duymaktadır. Bölgede son yıllarda meydana gelen farklı şiddetteki çok sayıdaki deprem neticesinde bu yorgun yapılarda hasarlar meydana gelmektedir. Her geçen gün biraz daha yok olan bu eserlerin kurtarılması büyük önem arz etmektedir. Nitekim 08.03.2010 tarihinde meydana gelen deprem felaketinde bu hasarlar daha fazla artmış ve yapılar büyük oranda tehlikeye girmiştir. Yapıların mevcut durumu ve bölgenin depremselliği düşünülerek ayakta kalmış az sayıdaki yapılara müdahale edilerek restorasyonu sağlanmalı ve kültür hayatımıza kazandırılmalıdır.”

30.03.2010 Elazığ Günışığı Gazetesi