Binlerce yıl ötesinden süzülüp gelen bir yaşam ve uygarlık geleneğine sahip olan Kütahya, adeta bir açık hava müzesini andırıyor.

Kent ve yöresi Hititlerden bu yana pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış, bu uygarlıkların eserleriyle bezelidir. Frig vadisinde kaya kiliseleri, kaya mezarları, peri bacaları ve kaya anıtları, Roma antik kenti Aizanoi’de, Zeus Tapınağı, dünyanın ilk Borsası, Mozaikli Hamamı ve Roma mimarisinde bir örneğine daha rastlanmayan Stadyum -Tiyatro kombinasyonunu, Germiyan ve Osmanlı eserleri Osmanlı İmparatorluğunun kurulduğu Domaniç yaylaları, Başkomutan Meydan Muharebesinin kazanıldığı Dumlupınar’daki Zafer Alanları, Germiyan Sokak’taki tarihi Türk evleridir.

Frig vadisi Kütahya -Afyon -Eskişehir üçgeninde, Frigya Epiktetos’un daplık yerleşimi olarak tanımlanan ve bugün Frig vadisi adıyla anılan bölgede yerleşen Friglerden; Ovacık-İnlice, Ahmetoluğu Çiftliği, Sabuncupınar- Fındık, Doğuluşah, İnli ve Söğüt köylerinde barınma, sığınma, ibadet ve korunma amacıyla kayalara oyularak yapılmış yüzlerce mağara, mezar odası, şapel ve kale kalmıştır. Friglerden sonra Roma ve Bizanslılar tarafından da iskan edilen bölgedeki şapellerde, kiliselerde kök boyalı haçlar, meander motifleri, yazı ve freskler bulunmaktadır. Frig vadisi doğal kaya dokusu, peri bacaları yüzey suları ve bakir ormanlarıyla görsel zenginlikleri pek çok tarihi ve doğal bir parktır. Trekking alanları, günü birlik piknik yerleri, balık avlama sahalarıyla yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağıdır.

Kütahya Evleri, kendine has iki ve üç katlı mimarileri, ahşap payandalı çıkmaları, pencere düzeni ve geniş saçaklarıyla genelde güneye bakacak şekilde yerleştirilmiş. Giriş katları, mutfak, kiler, depo ve tarım araçları için taşlık olarak düzenlenmiş; oturma, yatma, yemek yeme ve yıkanma işlerinin yapılabildiği odalar üst katlara konmuştur.

Yaygın plan tipi iç sofalıda ikiyüzlü, dış sofalıda üç taraflıdır. Tavan çıtakari, dolap, davlumbaz, sergen ve kapılar oyma işçiliklidir. Kütahya’da taşınmaz kültür varlıklarının yarıya yakını sivil mimariye ait örneklerdir.

Kütahya ve Tavşanlı İlçelerinde Koruma Amaçlı İmar Planı uygulanmakta olup kent kültür kimliğinin korunması, anıtsal mimariye ait örneklerin restorasyonu ve tarihi çevre koruma ve düzenleme çalışmaları yapılmakta olup bunun en iyi örneklerinden birisi de Germiyan Sokağıdır.

21.04.2010 Akis Gazetesi