Zeugma, Konuklarını Yeni Çehresiyle Karşılayacak

605

Gaziantep’in Nizip ilçesinde, Birecik Barajı kıyısında bulunan Zeugma Antik Kenti, yapımı süren koruganla (koruma çatısı) farklı bir görünüme kavuşacak.

1990’lı yıllarda, Birecik Barajı’nda su tutulmaya başlanması üzerine bir bölümünün su altında kalacak olması dolayısıyla dünya arkeoloji çevrelerinin ve kültürel mirasa duyarlı kişi, kurum ve kuruluşların ilgi odağı olan Zeugma Antik Kenti, koruganlı yeni çehresi, devam eden kazılarla gün ışığına çıkacak villa ve yapılarıyla ve modern çevre düzenlemesiyle yeniden herkesin ilgi odağı olacak.

Antik kentin korunarak turizme kazandırılması için Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen ”Zeugma Arkeoloji Projesi” kapsamında yürütülen korugan inşası, kazı, restorasyon ve konservasyon çalışmalarıyla Zeugma Antik Kenti, binlerce turisti ağırlamaya hazırlanıyor.

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kutalmış Görkay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, antik kentte bu yıl, Dionysos ve Danae villalarının bulunduğu alanı dış etkilerden koruyacak koruganın yapımına öncelik verdiklerini, ayrıca küçük çaplı kazılar, restorasyon ve konservasyon işleri yaptıklarını söyledi.

Zeugma Antik Kenti’ndeki yapıların kireç taşından inşa edilmeleri dolayısıyla çok kısa sürede ve kolay bozulabildiğine dikkati çeken Görkay, ”Bu nedenle önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da antik kentteki kalıntıların korunması konusu önceliğimiz oldu” dedi.

Görkay, ihale bedeli 1 milyon 369 bin 506 lira olan ”Gaziantep Zeugma Antik Kenti Dionysos ve Danae Villaları Üst Örtü Yapım İşi”nin bu ayın sonuna kadar tamamlanacağını belirterek, ”2011 yılında, Zeugma’yı ziyaret edecek turistler yapının dışındaki hava koşullarından etkilenmeden mozaikleri ve freskleri bulundukları yerde rahatlıkla izleyebilecekler. Ziyaretçiler 10 ya da 12 mozaiği yerinde görebilecek. Ziyaretçiler bizim belirleyeceğimiz güzergahı takip ederek, eserlere bir zarar vermeden yerleşim yerini gezebilecek” diye konuştu.

-ANTİK KENTTEKİ ÇALIŞMALAR

Görkay, yapılması gereken daha çok iş olduğunu, Zeugma Antik Kentinin bulunduğu alanın kamulaştırılmasının bu işlerin en önemlisi olduğunu ifade ederek, şu bilgileri verdi:

”Bu yılki çalışmalarımıza Temmuz ayı başında başladık. Çalışmalarımızı Ağustos ayının sonunda, aşağı yukarı Eylül ayının başlarında sona erdireceğiz. Bu yıl öncelikle koruma çatısı üzerinde durduk. Arkeolojik kazılarımız, Dionysos ve Danae evleri içindeki sütunların, mimari dokunun, mozaiklerin ve fresklerin korunması amacıyla restorasyon ve konservasyon çalışmalarına devam edilecek. Şu anda bu işler için bir proje hazırlığı başladı ve bu yılın sonunda bitecek.

Biz Zeugma Antik Kenti’ndeki evlerin bulundukları ortamda görülebilmesini sağlamayı amaçlıyoruz. Antik kente gelenlere Zeugmalılar’ın yaşantılarının geçtiği evleri göstermek istiyoruz. Amacımız Zeugma Antik Kenti’ndeki kamu yapılarını, mezar yapılarını ve kutsal alanları gösterebilmek, bununla ilgili de kazı çalışmalarımız devam ediyor.”

Prof. Dr. Kutalmış Görkay, çalışmalarının çok büyük bölümünü Kültür ve Turizm Bakanlığının sağladığı kaynakla gerçekleştirdiklerini, projeye katkıda bulunan kimi kurum ve kuruluşlardan da küçük ayni destekler aldıklarını bildirdi.

Gelecek yılki çalışmalarında önceliği ”Muzolar Evi” adını verdikleri villada gerçekleştirecekleri çalışmalara vereceklerini ifade eden Görkay, çok iyi korunduğunu belirttiği bu villayı gün ışığına çıkarmayı, sonraki yıllarda bu villa için de korugan yaptırmayı düşündüklerini anlattı.

-DÜNDEN BUGÜNE ZEUGMA-

Zeugma Antik Kenti yerleşim alanına Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından yerleştirilen tanıtım panosunda, kente ilişkin şu bilgilere yer veriliyor:

”Zeugma kenti, M.Ö. 300’de Fırat Nehri kıyısında Selevkos Kralı Slevkos Nikator tarafından kurularak, Selevkeia Euphrates olarak adlandırıldı.

M.Ö 64 yılında Romalılar tarafından zapt edilen kentin adı ”geçit”, ”köprü” anlamına gelen Zeugma olarak değiştirilerek, Romalı komutan Pompeius tarafından Kommagene Kralı 1. Antiokhos’a hediye edildi. Zeugma, Kommagene Krallığının büyük kentinden biri oldu. 5 bin askerden oluşan IV. Roma lejyonu Scythia M.S. 66 yılından itibaren Zeugma’da konuşlandı. Zeugma M.S. 2. yüzyıldan 3. yüzyılın ortalarına kadar altın çağını yaşadı. M.S. 256 yılında Sasani Kralı 1. Şapur Zeugma’yı yakıp yıktı. Zeugma’da yapılan kazılarda Sasani yangınının izleri mozaiklerin üstünde açık seçik görülüyor. Bu tarihten sonra Zeugma zenginliğini kaybetmesine karşın Geç Roma ve Erken Bizans dönemi süresince de varlığını sürdürdü. Antiochia’dan Çin’e uzanan İpek Yolu Zeugma’dan geçmekteydi. Fırat Nehri üzerinde sallardan yapılan bir köprü mevcuttu. Zeugma ticari, stratejik ve kültür kültür merkeziydi.

Kurtarma kazıları 1992-2000 yılları arasında West Avustralya Üniversitesi, Anadolu Araştırmaları Fransız Enstitüsü ve Nantes Üniversitesi ile Berlin Üniversitesi’nin katılımıyla Gaziantep Müzesi başkanlığında yapıldı. Bu çalışmalarda Fırat manzaralı teraslarda, tabanı rengarenk mozaik, duvarları fresk, oda içleri mobilya ve heykelciklerle süslü villalar, hamamlar, forum ve arşiv odası bulundu.

Zeugma B bölgesinde 2000 yılında GAP Bölge İdaresi Başkanlığı’nın organizasyonuyla çok uluslu acil kurtarma kazıları yapıldı. Bu kazılar Packard Humanities İnstitute (PHI) tarafından maddi olarak desteklendi. Bu çalışmalarda Gaziantep Müzesi Arkeoloji ekibiyle birlikte Oxford Unite, Nantes Üniversitesi, Zeugma Girişim Grubu ve CCA restorasyon ekibi yer aldı.

Kurtarma kazıları bittikten sonra kazılar, Gaziantep Müzesi başkanlığında Nantes Üniversitesi ve Bern Üniversitesi arkeoloji ve eskiçağ tarihi bölümlerinden arkeolog ve tarihçiler tarafından yapıldı. 2005 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile kentin bilimsel kazıları Ankara Üniversitesi tarafından üstlenildi. Kazı ve restorasyon çalışmalarıyla yakın bir gelecekte kent, ‘Zeugma Açık Hava Müzesi’ haline getirilecek.”

24.08.2010 Zaman