Nemrut’un Bekçileri Yerinde Korunsun

423

Arkeoloji dünyasında tarihi eserleri korumak için yerlerinden etmek doğru mu tartışması başladı.

Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, Nemrut’taki heykellerin korunması için Kâhta’ya indirileceğini, yerlerine kopyalarının konulacağını açıklaması arkeoloji dünyasında tarihi eserleri korumak için yerlerinden etmek doğru mu tartışması başlattı.

Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, Nemrut heykellerinin doğa koşullarından dolayı yıprandığını ve korunması için heykellerin bulundukları yerden 800 metre aşağıya Adıyaman’ın Kâhta ilçesinde yapılacak bir müzeye taşınacağını açıklaması arkeoloji dünyasında yeni bir tartışmayı da başlattı. Bakan Günay Nemrut heykelleriyle ilgili “Ben heykellerin aşağıya (Kahta’ya) taşınması noktasındayım. Bu heykellerde yüzyılların yarattığı yıpranmalar var. Çok şiddetli rüzgar esiyor. Yüzeyindeki detaylar yok olmaya başladı. Isı, kışın eksi 40 dereye kadar düşüyor. Buzlanma oluyor, bu da zarar veriyor. Heykeller 800 metre aşağıya Kâhta’ya taşınacak” açıklamasını yaptı. “Tarih yerinde güzel” diyen arkeologlar ise heykellerin Kâhta’ya taşınmasına karşı, arkeololar “Heykellerin korunması gerekiyor ama günümüz teknolojisi ile bu yerinde olmalı” diyor.

‘İlk defa böyle bir şey duyuyorum’

– Prof. Dr. Halet Çambel: Tuhaf bir öneri. Dünyada örneği yok. Taşımak doğru olmaz. Bunca yıllık arkeoloğum ilk defa böyle bir şey duyuyorum.

– Prof. Dr. Semavi Eyice: Heykeleler 100 yıllardır burada duruyor. Taşımak doğru olmaz. Yerinde koruyucu tedbirler alınmalı, üzerlerine sundurma yapılmalı. Eserleri kendi yerinden alıp müzelere gömeceğiz. Her şey müzeye konmaz. Müze didaktik bir yer olması lazım, her eski eseri müzeye koymak doğru değildir. Tahribat insan eliyle de yapılıyor, bu da önlenmeli. Heykeller hava tahribatına maruz kalıyorsa muhakkak koruyucu tedbir alınmalı.

‘Korumak için taşıma lazım’

-Doç. Dr. Necmi Karul / Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi Başkanı

Yerinde koruma esastır ancak açık alanda koruma oldukça güç, çok özel uygulamalar gerekir. Nemrut gibi bir yerde heykellerin üstüne çatı yapılması silüetini değiştiri. Korunması ve yerlerine replikalarının yapılması doğru bir yaklaşım. Replikalar da ziyaret edilir. Tarih sadece eserlerden ibaret değil, doğal çevre açısından da bir bütünlük sağlar. Nemrut dağındaki tümülüsün varlığı, güneşin batması da bunun bir parçasıdır. Ziyaretçiler etkilenmez.

‘Tarih yerinde güzel’

Özgen Acar/Arkeoloji yazarı

Nemrut’u Kahta’ya taşımak doğru olmaz. Yerinde korumak lazım, ‘cam fanus’ projesi yapılabilir. Aşağıya indirilirse yukarıdaki replikalarına kimse çıkıp bakmaz. O zaman Efes’teki Selsus Kitaplığını da müzeye taşıyalım. Tarih yerinde güzel. Dünyada böyle bir örnek yok. Heykellerin acilen korunması gerekiyor, ama bu koruma günümüz teknolojisinde yerinde çözüm getirilmeli.

28.08.2011 Vatan