Antik Kentteki Mozaikler Temizlendi

482

Karabük’ün Eskipazar ilçesinde, Karadeniz’in Zeugması olarak adlandırılan Hadrianaupolis Antik Kenti’nde 2003’te bulunan mozaikleri oluşturan 1 milyonu aşkın tessera (mozaikte kullanılan cam ve mermer küplerden her biri) özel yöntemlerle tek tek temizlenerek orijinal haline getirildi.

Antik kentte, Atatürk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Vedat Keleş başkanlığında, 3 arkeolog, çok sayıda uzman, öğrenci ile işçilerin yer aldığı 46 kişilik ekiple, daha önce bulunan mozaiklerde oluşan tahribatı gidermeye yönelik yaklaşık 2 ay önce başlatılan çalışmalar sürdürülüyor.

MÖ 1. yüzyılda kurulduğu ve MS 8. yüzyıla kadar yerleşim amacıyla kullanıldığı tahmin edilen Hadrianaupolis’teki kazılarda, Anadolu’da örneklerine hiç görülmeyen bazı zemin mozaiklerinin turizme kazandırılması hedefleniyor.

Kazı ekibinden uzman arkeolog Ersin Çelikbaş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Erken Bizans döneminde ati Kilise B’de restorasyon ve konservasyon çalışmalarının bu ay sonunda tamamlanacağını söyledi.

Kilise B’nin 2003 yılında ortaya çıkarılmasına karşın hiçbir koruma önlemi alınmadığını anlatan Çelikbaş, “Kilise B yapısının zemininde yer alan eşsiz mozaiklerin bir an önce korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiği bilinciyle çalışmalara başladık. Çalışmalar tüm hızıyla devam etmektedir” dedi.

Tarihi yapının tabanında Dicle, Fırat, Geon ve Phison ırmaklarının ikonografik anlamda tasvir edildiği taban mozaikleri bulunduğunu anlatan Çelikbaş, şunları kaydetti: “Korunamadığı için bozulan mozaikler bir milyonu aşkın ’tessera’ diye adlandırdığımız küçük renkli parçalardan oluşmaktadır. Bu parçalar tek tek özel malzemelerle temizlendi. Ayrıca, tamamı mozaik olarak kaplanan kilise zemininde kadın ve erkek insan figürleri ile kuş ve hayvan figürleri de temizlenerek koruma altına alındı. Kilise B’den sonra Kilise A, villa ve hamamlardaki mozaikler de temizlenecek. Yüzyıllarca yerde durması sebebiyle üzerinde oluşan aşınma ile kirli hava, mozaiklerin renklerini büyük ölçüde yitirmesine sebep olmuş. Daha önce bu mozaiklerin açılması ve özenle kapatılmaması da bozulmayı hızlandırmıştır.” -Mozaiklerdeki aşınma giderildi- Mozaiklerin üzerinde aşınmanın yok edilmesi için de özel teknik kullanıldığına işaret eden Çelikbaş, “Su ve dolomitten (Kalsiyum ve magnezyumlu karbonat birleşiminde bir mineral) elde edilen bir karışım, eserlere zarar vermemek için 1 barı aşmayacak bir basınçla, mozaiğin üzerine püskürtüldü.

Böylece, yer yer diğer kimyasal ve mekanik yöntemler de kullanılarak, mozaik yüzeyindeki aşınma giderildi” dedi.

Mozaiklerin en dışta kalan bölümlerinin akışkan bir yapay reçineyle kuvvetlendirildiğini ifade eden Çelikbaş, şöyle devam etti: “Mozaiklerin eksik bölümleri, resimli yüzeyin parçalanmış bir tablo gibi görünmesine sebep oluyordu. Bu bölümlerin özgün hallerine uygun olarak yeniden yapılması tercih edilmedi. Bunun yerine, bölümlerin göze kötü gelmeyecek biçimde doldurulmasına karar verildi. Böylece, mozaiklerin özgün parçaları öne çıkarılmış oldu. Ayrıca ziyaretçilerin, resmi oluşturan farklı tasvirleri ayrı ayrı inceleyebilmesi sağlandı. Çalışmalar tüm hızıyla devam ediyor. Bu süreçte eserlerin üstünün örtülmesiyle ilgili ihale de yapıldı. Mozaiklerin üzerlerine, kazı alanında sergilenebilmesi uygun yapı inşa edilecek. Üst yapı sistemiyle Türkiye eşsiz mozaiklere sahip olan Kilise B yapısını turizme kazanmış olacaktır.”

18.11.2011 Milliyet