’İznik’in Kaderi Değişecek’

590

İznik merkezinde bulunan Koimesis Kilisesi ve halkın ’Böcek Ayazma’ olarak adlandırdığı vaftizhane kalıntıları gün yüzüne çıkmayı bekliyor.

Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin, MS 6’ncı yüzyılda yaptırılan ancak günümüzde bakımsızlıktan çöplük haline gelen vaftizhane ve kilisenin ortaya çıkarılması halinde, Hristiyanlar için önemli hac merkezlerinden biri olan ’martyrium’un (şehitlik) da ortaya çıkacağını belirtti. Prof. Dr. Şahin, “Bu iki eser ortaya çıkarıldığı taktirde, İznik’e yılda en az 10- 15 milyon turist gelir” dedi.

Bizans İmparatorluğu’nun Hıristiyanlığı kabul ettiği 1’inci ve şu anki İncil’in kabul edildiği 7’nci konsilin toplandığı merkez olan İznik, şimdi yeni bir arkeolojik keşifle dünya gündeme oturmaya hazırlanıyor. Eşi sadece Kudüs ve İtalya’da bulunan bir martyrium İznik’te gün yüzüne çıkmayı bekliyor.

’İZNİK’İN KADERİ DEĞİŞECEK’

Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin, ilçenin merkezinde Yakup Çelebi Sokağı’nda bulunan ve MS 6’ncı yüzyılda yapıldığı bilinen, 11 basamaklı bir merdivenden inilerek ulaşılan Böcek Ayazma ve yaklaşık 40 metre uzaklıkta kalıntı halinde bulunan Koimesis Kilisesi’nin ortaya çıkarılması gerektiğini söyledi. Bu iki eserin ortaya çıkması halinde, Hristiyanlık için önemli hac merkezlerinden biri olacak şehitliğin de ortaya çıkarılacağını belirten Prof. Dr. Mustafa Şahin şunları söyledi:

“Hristiyanlıkta ayazmalar hiçbir zaman tek başlarına yer almaz. Tarihi kaynaklar incelendiğinde, ayazma aynı zamanda vaftizahe olarak kullanılmış. Vaftizhane olarak kullanıldığına göre bunun yaklaşık 40 metre uzaklığındaki Koimesis Kilisesi’nin bir bölümü olduğunu düşünüyoruz. Kaynaklara göre Bizans İmparatorluğu’nun önemli şahsiyetlerinden birisi olan I. Theodoros Laskaris’in de mezarının bu kilisede olduğunu biliyoruz. Bunlar üst üste geldiği zaman burada sorulması gereken soru şu: Acaba burası bir şehitlik miydi? Büyük ihtimalle Koimesis olarak bilinen ve günümüzde atıl olarak bir kenarda duran bu yapı, Hristiyanlık dini açısından çok önemli şehitliklerden biri. Ayazmanın ve kilisenin mutlaka birlikte ele alınması gerekir. İki yapının arasında bulunan konutların kamulaştırılarak bu alanın kazılıp ortaya çıkartılması gerekir. Eğer bu eseri ortaya çıkarabilirsek, İznik’in kaderi değişecek.”

Koimesis Kilisesi’nin planının İznik’te bulunan diğer kiliselereden çok farklı olduğunu belirten Prof. Dr Şahin, bu kilisenin planının, İstanbul’daki Ayasofya Kilisesi’ne benzer bir formda yapılmasının dikkat çekici olduğunu söyledi.

Kilise kalıntılarında yapılan incelemede, bu kilisenin Roma İmparator Konstantin tarafından, Patrik Nikephoros’a hediye edildiği ve bulunan mozaiklerde Meryem Ana’nın bir kolunda Konstantin, diğer kolunda da Patrik Nikephoros’un resmedildiğini anlatan Prof. Dr. Şahin, “Ayrıca kilisenin içerisinde 4 tonozdan 4 farklı betim var. Bu betimler de Hıristiyanlık dini açısından çok önemli. Çünkü 4 incil yazarının betimleri yer alıyor” diye konuştu.

’EFES’TEKİ MERYEM ANA’DAN DAHA ÖNEMLİ’

Böcek Ayazması olarak adlandırılan vaftizhanenin içerisinde ise 80 santimetre büyüklüğünde bir havuz bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Şahin, duvarlarında bulunan nişlerde haç motiflerinin yer aldığı plakaların bulunduğunu ve ayrıca İncil’den İbranice olarak alınmış, ’Her bedene iyi olan verir. Çünkü onun lütfu ebedidir’ yazılı bir kitabenin de yer aldığnı vurguladı. Hristiyanlık dininde kutsal su olarak kabul edilen ve aynı zamanda vaftizhane olarak kullanılan bu tarihi eserin çöplük haline gelmesinden büyük üzüntü duyduğunu ifade eden Prof. Dr. Şahin sözlerini şöyle sürdürdü:

“İznik için çok üzülüyorum. Çünkü ilçe halkıyla konuştuğumuzda amaçları kültür varlıklarını ve kalıntılarını korumak yerine, ’oturduğum binaya daha kaç kat çıkabilirim’ diye düşünmek. Bırakın bu tarihi eserlere sahip çıkmayı, bu kalıntıları da çöplük haline getiriyorlar. Bunun İznik açısından büyük bir ayıp olduğunu düşünüyorum. Bu iki tarihi eser ortaya çıkarıldığı taktirde, Efes kentindeki Meryem Ana’dan daha önemli bir yer olması gerekiyor. Çünkü tarihi kaynaklara göre bu kalıntılar aynı zamanda Hıristiyanlık dininde önemli şehitliklerden biri. Bu şehitliklerden biri Kudüst’te diğeri İtalya’da. Hıristiyanların hacı olmaları için mutlaka uğramaları gereken bir merkez. Kazıp ortaya çıkardığımız zaman İznik’e yılda en az 10- 15 milyon turist gelecek.”

30.05.2013 Olay Gazetesi