Apollon’un üstüne TIR!

543

Çanakkale’deki Apollon Tapınağı restore edilirken üzerine tonlarca ağırlıkta TIR çıkarıldı. Kazı başkanı: Yükü başka nasıl boşaltacaktık?

Helenistik dönemin en önemli yapılarından sayılan Troas Antik Kenti’ndeki Apollon Tapınağı’nın üzerine tonlarca ağırlıktaki mermer tozu yüklü TIR çıkarıldı. Yaklaşık 2300 yıllık antik yapının ortasına kadar çıkarılan araçtan işçiler yük boşaltırken ziyaretçiler hayretle bu görüntüyü izledi. Tapınakta beyaz çimento ile yapılan restorasyon da uzmanlar tarafından eleştiri yağmuruna tutuldu. Kazı Başkanı Prof. Dr. Coşkun Özgünel ise uygulamanın ‘normal’ olduğunu söyledi.

Foça’da Ceneviz Osmanlı Kalesi’nin restorasyonunda çimento kullanılmadığını, orijinal Horasan ile kireç harcı kullanıldığını ve bu başarılı restorasyondan dolayı da UNESCO Geçici Miras Listesi’ne kaydedildiğini duyurmuştuk. Türkiye ’nin pek çok yerinde devam eden restorasyonlarla ilgili gelen mail’lerde çimentonun yoğun şekilde kullanıldığı yönünde şikâyetler aldık. Ancak bir okuyucumuzdan gelen fotoğraf ve video hepimizi şaşırttı. Fotoğrafta tonlarca ağırlıkta yükü olan bir TIR, Apollon Tapınağı’nın ortasına çıkmış yükünü boşaltıyordu. Diğer tarafta da günümüz inşaatlarını andıran kalıplarla tapınağın taban basamakları yeniden inşa ediliyordu. Okuyucumuz şu notu düşmüştü: “Bu fotoğraf 30 Ağustos tarihinde çekildi. Çimento yüklü kamyon çimento boşaltmak için 2500 yıllık tapınağın üzerine çıktı. Restorasyonda çimento kullanılması da takdirinize…”

Apollon Smintheus Tapınağı Biga Yarımadası’nın güneybatı ucunda, Çanakkale ili sınırları içinde Gülpınar beldesinde yer alıyor. Jean Baptista le Chevalier 1785 yılında Lektum-Babakale’den Alexandria Troas’a giderken tapınağın toprak üstünde kalan kalıntılarını gördü ve arkeoloji dünyasına ilk kez Apollon Smintheus Tapınağı’nı tanıttı. R.P. Pullan 1861 yılında tapınak alanına gelip kazı kararı aldı.

1866 yılında kazılara başlayıp Apollon Smintheus Tapınağı’nı bilimsel olarak arkeoloji dünyasına sundu. 1980 yılından bu yana ise tapınak ve çevresinde kazı, sondaj ve restorasyon çalışmaları Prof. Dr. Coşkun Özgünel tarafından sürdürülüyor.

Uzmanlar da şaşırdı

Yrd. Doç. Dr. Gülsün Tanyeli: İnşaat kalıpları beni çok şaşırttı. İmitasyon ayrı yerde yapılıp orada monte edilir. Burada özgün basamakların üzerine bütünleme yapılıyorsa, Çanakkale soğuk, yağışlı bir yer. Hepsi bozulur. Lakin bunları yerinde görmek gerek. Coşkun Özgünel tecrübeli bir arkeolog. Bu tür hata yapması mümkün değil. Arkeolojik alan restorasyonları çok özel yapılmalı. Çalışacak işçilerin bile tecrübeli olmaları gerekir. O yüklü araç oraya çıkarken statik hesaplanmalar yapıldı mı bilemiyoruz. Ancak fotoğraf çok tartışılır.

Yrd. Doç. Dr. Yıldız Salman: Çimento zamanla ana maddeyi oluşturan taş ile etkileşime girerek yeni sorunlar çıkartabilir. Dolayısıyla çimentonun grisini ve beyazını kullanmak pek bir şey ifade etmez. Bunun için restorasyonlarda çimento kullanımını pek tavsiye etmiyoruz.

04.09.2013 Radikal