Bey Sarayı Kurtulacak mı?

928

Osmanlı’nın ilk sarayının Bursa’da olduğunu biliyor muydunuz? Bugün üstünde orduevi bulunan Bey Sarayı, eski günlerine dönmeyi bekliyor. Bursa Kent Konseyi Başkanı Semih Pala, resmî çalışma başlattıklarını, Genelkurmay Başkanlığı ve Millî Savunma Bakanlığı’nın ellerini çabuk tutması gerektiğini söylüyor.

Osmanlı’nın ilk başkenti Bursa, imparatorluğun kuruluş havasını bugünlere taşıyan bir ecdat yadigârı… Hasan Âli Yücel’in deyişiyle, Bursa bir tarih sergisidir, “Bize koskoca bir devlet veren Osman Bey ve oğulları, türbelerinde değil, evlerinde yatarlar. Emir Sultan, bu maneviyat hükümranı; Süleyman Çelebi, bu Türkçeyi Allah evine sokan insan, ne kadar aramızda, ne kadar bizimle beraberdirler… Bursa, bir tarih sergisidir. Hiçbir kitap onun kadar 1299’la 1923 arasındaki olayları bize doğru haber veremez.”

Saray alanının günümüzdeki görünümü.
Şehrin muhtelif yerlerinde, ilk dönem eserleri halen ayakta duruyor. Bunlardan biri de devletin ilk sarayı olan Bey Sarayı. Sarayın tarihi Osmanlı ile başlamıyor. Daha önce Bitinyalılar tarafından M.Ö. 180-200 tarihlerinde yapıldığı serdedilen bir kültürel miras. Ancak Bursa’nın fetih tarihi 1326 sonrası Orhan Gazi tarafından kalıntılar üzerine yeniden inşa edilmiş. İstanbul’un fethine kadar, yani 1453 senesine değin Edirne Sarayı ile beraber resmi kabuller burada yapılmış ve önemli kararların çoğu burada alınmış.

Divan-ı Hümayûn’un toplandığı sarayda, ilk altı padişah, devleti buradan yönetmiş. Yine şehzadelerin evlilik ve sünnet düğünleri Bey Sarayı’nda gerçekleşmiş. Zamanla gözden düşen Bey Sarayı, 1900’lü yılların başında son kalıntılarla tarihe gömülmüş. Mustafa Armağan da halen orduevinin altında bulunan Bey Sarayı’nın orijinal kapısına St.Petersburg’daki bir müzede rastladığını söylemiş, “St.Petersburg’daki bir müzede düzenlenen İslam ve Osmanlı eserleri sergisinde, Yeşil Türbe’de olduğu gibi iki kanatlı, üzeri dantela gibi işlenmiş ahşap bir kapı gördüm.” ifadelerini kullanmıştı.

Sarayın yerinde bulunan orduevinin girişi.

Üstad tarihçimiz Halil İnalcık, Osmanlı arkeolojisi adını verdiği çalışma kapsamında, buranın yeniden eski haline getirilmesi için birtakım incelemelerde bulunmuştu. Hatta geçtiğimiz aylarda ismi mahfuz bir vatandaş, TBMM Dilekçe Komisyonu’na başvurarak; Osmanlı’nın ilk sarayının kurtarılması talebini dile getirmişti. Dilekçe işleme konulduktan sonra Millî Savunma Bakanlığı ile irtibata geçilmiş, ancak bakanlık, orduevinin taşınmaması hakkında belediye tarafından gösterilen arazinin şehir merkezine uzaklığını da gerekçe göstererek, ‘emekli personel ve gazi ailelerinin orduevi ve tesislerden faydalanması zor olur’ görüşünü dile getirmişti. Bursa Kent Konseyi Başkanı Semih Pala, Genelkurmay Başkanlığı’nın elini çabuk tutması gerektiğini söylüyor: “Varsa bir talepleri biz Bursa olarak bunların hepsini karşılarız. Millet olarak ordumuzun tesislerini en güzel yerde kurmak zaten görevimiz.” Pala’ya göre Bey Sarayı, şehrin geçmişi için de, geleceği için de oldukça mühim.

Bursa’da orduevinin yapılacağı çok daha güzel yerler var

Semih Pala (Bursa Kent Konseyi Başkanı): Osmanlı, Bursa’yı fethettikten sonra 6 padişah, 130 yıl burasını baş saray olarak kullanmış. Bey Sarayı’nda bir dünya tarihi var. Burası şehrin geçmişi, geleceği için de turizm potansiyeli çok yüksek olan bir yer. Saray, zaman kaybettirilmeden eski haline getirilmeli. Bursalılar bu işin farkında. Biz dünya için gerekli bir konuyu gündeme getirdik. Bu, göz ardı edilecek bir mevzu değil. Herkes üzerine düşeni yapmalı ve burayı insanlığın önüne çıkarmalı. Şu an sarayın üzerinde orduevi var ama burası doğal sit alanı. Kent içinde, böylesi önemli bir yerde askerî nitelikli bir tesisin, tarihî eserlerin içinde olması sıkıntı doğuruyor. Bu işin muhataplarından biri de Genelkurmay Başkanlığı ve Millî Savunma Bakanlığı. Bütün muhataplara konuyla ilgili dosya gönderdik. Sarayın ne olduğundan, yasal mevzuat gereğince neler yapılması gerektiğine kadar hatırlatmada bulunduk. Yasalara göre, orduevinin zaten o bölgede olmaması lazım, çünkü doğal sit alanı. İşin ciddî yaptırımları var. Bizden önce Anadolu topraklarını kullananların tarihi var burada. Genelkurmay’ımız hiç tereddüt etmesin, Bursa’da orduevinin yapılacağı çok güzel yerler var. Hazine’nin, valinin, belediyenin vereceği araziler var. Hatta Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin donanımlı bir orduevi yapıp teslim etmesi de söz konusu, hiçbir ücret talep etmeden. Recep Altepe, bu konularda çok hassas, askeriye en iyi yerde olmalı. 2012’de resmî olarak yazışmalarımız başladı. Herkes görevini yaptığında saray ortaya çıkacak. Genelkurmay Başkanlığı ve değerli komutanlardan Bursa adına ellerini çabuk tutmalarını istiyoruz.

27.09.2013 Zaman