Ankara Üniversitesi Mustafa V. Koç Deniz arkeolojisi Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin yürüttüğü İzmir Bölgesi Kazı ve Araştırmalar Projesi çerçevesinde gerçekleştirilen Çeşme Bağlararası arkeolojik kazısı, öğretim üyesi Doç. Dr. Vasıf Şahoğlu başkanlığında devam ediyor. Anadolu’nun bilinen en eski şaraphanelerinden birinin de bulunduğu kazılarda ayrıca, günümüzden 3 bin 700 yıl öncesine ait Çeşmelilere ait komple bir mutfak ortaya çıkarıldı. Kazılar sırasında rastlanılan bir kül tabakası ise analiz için Avusturya Atom Enstitüsü’ne gönderilmişti.

SANTORİNİ VOLKAN PATLAMASI ARKEOLOJİ DÜNYASINDA ÇOK ÖNEMLİ BİR DOĞA OLAYI

Bağlararası Kazı Başkanı Doç. Dr. Vasıf Şahoğlu, iki yıl önceki kazılar esnasında sur duvarının dışında beyaz bir hat gibi görünen volkanik bir kül tabakasıyla karşılaştıklarını belirterek, “Bu kül tabakası çok önemliydi. Çünkü dönemsel olarak büyük bir olasılıkla bizi Santorini adasındaki volkanın patladığı döneme götürecekti. Santorini volkanının patlaması arkeoloji dünyasında çok önemli bir doğa olayı. Çünkü bütün Akdeniz’de insanlık tarihi boyunca, izleri çok geniş bir alanda izlenebilen tek doğa olayı bu. Düşünün ki bir volkan patlıyor, lavları havaya püskürüyor. O lavların külleri de Akdeniz’in üzerine iniyor. Dolayısıyla bu kül tabakası burada da bulunsa, Mısır’da, Kıbrıs’ta, Yunanistan’da da bulunsa hepsi bize o günü / o haftayı gösteriyor. Arkeolojik kazıda bu çok önemli, kesin bir veri çünkü” diye konuştu.

İKİNCİ BİR VOLKAN PATLAMASI MI VAR?

Avusturya’daki Atom Enstitüsü’ne gönderilen ve orada yapılan kül tabakası numuneleri analiz sonuçlarının kendilerini heyecanlandırdığını vurgulayan Kazı Başkanı Şahoğlu sözlerini şöyle sürdürdü:

“Her patlayan volkanın jeolojik bir imzası olur. Bu açıdan numune sadece Santorini’yi işaret etmedi. Bize verilen bilgiye göre; gönderdiğimiz numune içerisinde Santorini volkanı külleri var, ama başka bir volkanın külüyle karışmış. O yüzden durum biraz karmaşık hal aldı. Bu durumda külleri Çeşme’ye kadar gelebilecek bir mesafede ve Santorini volkanıyla aynı dönemde ikinci bir volkan patlaması daha olmuş olmalı. Bildiğimiz kadarıyla bu ikinci patlama ilk kez bizim Çeşme kazısıyla tespit ediliyor. Santorini’yi herkes biliyor ama ikinci patlama oldu mu, olduysa nerede olmuş olabilir, bu şimdilik soru işareti.”

KÜL PARÇACIKLARI BÜYÜK, UZAKLARDAN GELMİŞ OLAMAZ

“Kaynağı henüz bilinmeyen ikinci volkanik küller, Çeşme’ye yakın olan ve patlamalarıyla tarihsel kayıtlara geçen Kula veya Midilli volkanlarından gelmiş olabilir mi?” sorusu üzerine Doç. Dr. Vasıf Şahoğlu, “Santorini volkan patlaması günümüzden yaklaşık 3 bin 650 yıl öncesindeydi. Sözünü ettiğiniz volkanlar ise bu tarihlerde aktif değildi. Ayrıca bir nokta daha var. İkinci küllerin izini sürmek için çok uzaklara da gidemiyoruz. Çünkü numunedeki ikinci volkanın kül parçacıklarının boyutları, gökyüzünde uzun mesafelerden uçup gelebilecek büyüklükteki kül parçacıklarından daha büyük. Dolayısıyla daha yakındaki bir yerden gelmiş olması gerekiyor. Acaba bu bölgede, örneğin Sakız Adası’nda henüz bilinmeyen volkanik bir patlama olabilir mi? Konuyla ilgili çalışmalarımız sürüyor” diye konuştu.

04.09.2014 Milliyet