Ege Denizi’nde Tunç Dönemine Ait Bir Batık Bulundu

1831

Ege Denizi’nde tunç dönemine ait bir batık bulundu. Marmaris Hisarönü Körfezi’nde keşfedilen buluntu, Türkiye’nin en eski batığı Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen Uluburnu’ndan daha eski.

Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri Teknoloji Enstitüsü bilim adamları 2014 su altı arkeoloji çalışmalarında önemli bir başarıya imza attı.

“Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları Projesi” kapsamında yürütülen Türkiye Kıyıları Batık Envanteri çalışmalasında özellikle Osmanlı Dönemi batıkları üzerinde yoğunlaşıldı. İlk etabı Bodrum’dan Finike’ye kadar olan bölgede gerçekleştirililen çalışmada 35 farklı alanda yapılan 100’ün üzerinde dalışta 10 adet yeni batık bulundu.

Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklenen ve STS Bodrum Okul Gemisi’yle gerçekleştirilen çalışmaların ikinci bölümünde ise günümüzden yaklaşık 4000 – 4500 yıl öncesine ait Tunç Çağı’na tarihlenen bir batığın izlerine ulaşıldı.

Dokuz Üylül Üniversitesi Deniz Bilimleri Teknoloji Enstitüsü ile Ege Bölgesi Araştırma ve Uygulama Merkezi (EBAMER) müdür yardımcılıkları görevini de üstlenen Doç.Dr. Harun Özdaş başkanlığında yürütülen çalışmada, Tunç Çağı Batığı’na ait kalıntılar arasında çok ender görülen amphora formunun yanı sıra, gaga ağızlı testiler ve değişik formlarda seramik kaplara rastlandı.

Doç.Dr. Harun Özdaş, Hisarönü Körfezi’nde yapılan çalışmalarda daha önce 5-6 atık tespit edildiğini belirtirken şunları söyledi:

“Yaptığımız çalışmalarda bize göre daha dogrusu bölgemızin, Türkiye’nin en eskı batıklarından bir tanesini keşfettik. Batık , Hisarönü Körfezi’nde karşımıza çıktı. Çalışmalarımız bu bölgede yogunlaşmıştı. Bunun nedenı de daha öncekı yıllarda buldugumuz 5-6 tane batık vardı. Bu batıkların bulundugu cografyada daha ayrıntılı çalışma gereksinimi hissettik. Bu çalışmaya baglı olarak da bölgedeki incelemelerimizi yogunlaştırdık ve bir tunç çagı batığıyla karşılaştık. Batık günümüzden yaklaşık 4000 yıl öncesine tarihlenıyor. İlk tunc çagının sonu orta tunc gibi görunmekte. Yanı MÖ. 1700-1900 yılları arasına tarhiliyoruz. Türkıye kıyılarında bulunmuş olan en eskı batık. Batıkda amforalar ve degısık formda kaplara rastladık. Bütün bunların en önemlı özellıgı hisaronu çevresınde yanı Rodos kanalını geçtikten hemen sonra biz anadolunun kıyılarındakı ilk denızcılerle karşılaşmış olduk.”

Buluntuyla büyük bir heyecan da yaşadıklarını belirten Doç.Dr. Özdaş, buluntuların özelliklerini de anlattı.

“Buldugumuz amfora formları gövdeden kulplu birde gaga ağızlı testiler çıktı. Özellikle gaga ağızlı testiler tunç çagının tipik malzemeleri oldugundan aynı zamanda amforalarda anadoluda üretılen ilk amfora tıplerı. Daha öncekı yıllarda yapılan çalışmalarda bunların biraz daha farklı formlarının tespiti yapılmış. onlar MÖ 16 yüz yıla tarihlenmiş. Fakat bızım buldugumuz gaga ağızlı testiler baktığımız zaman bu bahsettiğim tarih karşımıza çıkıyor. Amforlardan bir tanesini çıkarttık Bodrum Sualtı ve Arkeoloji Müzise’ne teslim ettik. Bunun içerisindeki çamuru da eleyerek içinde bazı organik materyale ulaşma şansımız oldu. Bunu da karbon 14 ile tarihlemesini yapmayı planlıyoruz. Bunu yaptıktan sonra da kesin bir tarıhleme yada kesine yakın bir tarihleme elde etmeyi umuyoruz.”

Özdaş, teknenin bir ticari araç olduğunu düşündüklerini de söyledi. Özdaş, “Büyük olasılıkla ticari bir tekne. Amforalar içerisinde bir tür kargo taşıdıgını düşünüyoruz. Ama ne oldugu hakkında bızımde çok net fikrimiz yok. Bu ancak kazı sonrası belli olacak. Girit ve Minos bölgede baskın bir medenıyet. Genellıkle kabul edilen görüş Girit’in bölgede ticari faaliyette bulundugu. Gemileriyle bu bölgede aktif olduğu. Biz de böyle olduğunu düşünüyoruz. Giritli denizcilerin kullandıgı gemilerden biri oldugu muhtemel bir gemi. Ne taşıdıgı kazı sonrası ortaya çıkacak. Bunlar büyük gemiler değil ancak insanlık tarihıne denizcilik açısından ilk verileri sunması açısından çok önemli. İlk örnekler ilk denızcıler Giritli veya Guneybatı Egeli olması açısından çok önemlı. Çünkü bugune kadar böyle bir gemı henüz tespit edilemedi. bulundugu ortam açısından önem arzediyor. Çünkü o belgede toplam 9 tane batık tespiti yaptık. İlk örnek bahsettıgım tunc cagı ve daha sonra bızans’a kadar giden örnekler” dedi.

Ülkemiz kıyılarında şimdiye dek bulunan en eski batık, Kaş Uluburun Batığı, MÖ 1400’lere tarihlenmişti. Bununla birlikte, son 50 yılda Tunç çağına tarihlenen toplam 3 adet batık bulundu, gaga ağızlı testi örneklerine ise sualtında bu çalışmayla ilk kez rastlandı. Batıktan çıkarılan eserler konservasyon ve analiz için Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’ne teslim edildi.

Bu eserlerin içinde bulunan organik buluntuların tarihleme çalışmaları devam ediyor.

Bölgedeki sualtı arkeolojik çalışmaların 2015’te başlaması planlanıyor.

10.09.2014 ntvmsnbc.com