Hatay Müzesi’nde bulunan Roma dönemine ait mozaiklerin restorasyon sırasında değişeme uğradığı, ‘botokslandığı’  öne sürülmüştü. Mozaik skandalı olarak basına yansıyan olay tartışma yaratmıştı. İddiaya göre mozaikler değişime uğramamış, fotoğraflar değiştirilerek servis edilmiş ve bakanlık ile kamuoyu yanıltılmıştı. Radikal mozaiklerin gerçek görüntülerine ulaştı. İşte mozaiklerin toprak altından çıkarıldıkları ve restore edildikten sonraki gerçek halleri…

Dün Kültür ve Turizm Bakanlığı iddiaları araştırmak üzere mozaik uzmanlarından bir ekibi görevlendirdiklerini ve restorasyonun her aşamasının irdeleneceğini açıkladı. Mozaiklerin hali hazırdaki hallerini gösteren fotoğrafların bakanlık tarafından neden yayımlamadığı ise ciddi soru işareti. Kamuoyunda bu kadar tartışılan bir konuda bakanlığın müzenin kapılarını açarak tartışılan mozaikleri göstermesi gerekmez miydi? Bizim elimize ulaşan İsis Mozaiğinin restorasyon sonrası fotoğrafı hiç de botokslu gibi değil. Restorasyon öncesi halinden farkı renklerinin soluk ve parlak olması. Bunun nedenini de restorasyon ekibi açıklıyor; “’Eski halinde üzerinde vernik vardı, biz bu verniği temizleyince mozaiklerin orijinal renkleri ortaya çıktı.’’

Mozaiklerin ilk bulundukları hali

Kim yada kimler bu restorasyonu kötü göstermek istiyor? İşte bu sorunun cevabı Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda gizli. Buradaki mozaik restorasyon ihalesini kimler almak istiyor? Daha önce restorasyonu yapmak isteyen hangi şirketti? Müze içinde bu kişi yada kişilere kim destek veriyor? Bunları araştırıp bulmak bakanlığın birinci görevi. Çünkü bakanlığı bu noktada zorda bırakan da kendi personeli. Fotoğrafları değiştirmek alenen sahtekarlıktır.

Mozaiklerin restorasyon öncesi hali

Mozaiklerin restorasyon öncesi hali

Zeugma Müzesi’nde yaklaşık 10 yıl görev alan, hatta Zeugma mozaiklerin toprak altında çıkarılmasında da görev yapan restorasyon ekibi ile konuştum. Bu ekip şuan Türkiye’nin en tecrübeli ve bilimsel çalışan ekibi. İsrail, İtalya ve Yemen gibi ülkelerde mozaik restorasyonlarında çalışan ekibin anlattıklarını aynen aktarıyorum.

Mozaiklerin restorasyon sonrası hali

Mozaiklerin üzerinde vernik ve boya olduğunu bunların temizlendikten sonra renklerinde değişim olmasının normal olduğunu söylediler. Fransızlar 1930’lu yıllarda dönemin restorasyon anlayışı ile mozaiklerin üzerindeki tesseraları (küçük mozaik taşlar)çimento ile tamamlamışlar. Çimento gri renkte olduğundan yakından bakılmadıkça bu tamamlamaları fark etmek oldukça zor. Üstelik tamamlamalarda boya da kullanılmış. Ekip bu çimento tamamlamaları ve vernikleri tesseraların üzerinden tek tek silmiş. Bu durum haliyle mozaiklerin bütünün de renklerin solmasına neden olmuş. Lakin orijinal renkleri de bu olması gerekiyor. Restorasyon ekibi ayrıca çevredeki orijinal taşlardan eksikleri tamamlama yoluna gitmiş. Yani Antakya bölgesinde bulunan tesseralarla tamamlama yapmış. İşte bu yöntem bilimsel olarak tartışılabilir. Tamamlama yapmamak orijinal haliyle bırakmak bence en doğru olanı. Mozaik kendisini daha iyi göstersin diye tıpkı vernik sürülüp daha parlak olmasını sağlamak gibi bu yöntem de doğru değil. Ancak bu bir restorasyon yöntemi. Bu yöntem bilim dünyasında tartışılıyor. Bakanlık restorasyon yöntemini belirlemeli ve bu yöntem üzerinden çalışmalarını yürütmesi gerekiyor. Hatay müzesinde çalışan ekip Zeugma Müzesi’nde yıllarca uyguladığı yöntemi devam ettiriyor. Bakanlık restorasyon yöntemine itiraz edecek olursa Zeugma mozaiklerinin de baştan sona değiştirilmesi gerekecek. Bu durumda da adama sormazlar mı aklınız yılardır neredeydi diye.

05.05.2015 Radikal Haber: Ömer Erbil