Bilim adamları, Güney Afrika’daki bir mağaranın derinliklerinde bulunan mezar odasında yeni insanımsı tür buldu. 15 kişiye ait iskeletler, Afrika’da türünün en büyük keşfi.

Araştırmacılar, keşfin, atalarımız hakkında sahip olduğumuz fikirleri değiştirecek nitelikte olduğunu iddia ediyor. Elife dergisinde de yayımlanan çalışmalar, bu türün bireylerinin ritüel davranış yeteneğine sahip olduklarını belirtiyor. Naledi olarak isimlendirilen tür, modern insanın da içinde olduğu Homo türü grubu içinde sınıflandırıldı. 

“3 milyon yıl öncesine kadar yaşamış olabilir”
Buluşu yapan araştırmacılar, bu türün kaç yıl önce yaşadığını ise henüz ortaya çıkaramadı. Ekibe liderlik eden bilim adamı Prof. Lee Berger, BBC Haber’e yaptığı açıklamada, türümüzün ilki (Homo) olabileceklerini ve Afrika’da 3 milyon yıl öncesine kadar yaşamış olabileceklerine inandığını söyledi. 15 parçalı iskeletin, değişik yaşlarda kadın, erkek, çocuk ve yetişkinden oluştuğunu kaydeden Berger, Afrika’daki keşfin, ilk insanların nasıl evrimleştiğine daha fazla ışık tutacağına inandığını söyledi.

“En geniş insan fosili topluluğu”
Berger, alanda çalışan herkes gibi ‘kayıp bağlantı’ teriminden ise kaçınıyor. Prof. Berger, Naledi’nin ilkel 2 ayaklı primatlar (maymunlar) ve inanlar arasında bir köprü gibi düşünülebileceğini belirtiyor. Berger, “Bir fosil topladığımız düşüncesindeydik. Bir sürü fosile, o da iskelet kalıntılarına ve nihayetinde bireylere dönüştü. Fevkalade 21 günlük bir deneyimin sonucunda Afrika kıtasında tarihte şimdiye kadar bulunan en geniş insan fosili topluluğunu keşfettik. Olağanüstü bir deneyimdi” dedi.

guney-afrikada-yeni-bir-insan-turu-kesfedildi-1

Bu tür hakkında herşeyi öğrenebilme fırsatı bulduklarını dile getiren Prof. Berger, “Çocukların ne zaman sütten kesildiğini, ne zaman doğduğunu, nasıl geliştiğini, büyüme hızını, bebeklikten itibaren gelişiminin her aşamasında kadın-erkek farkını, çocukluktan ergenliğe nasıl yaşlandıklarını ve öldüklerini öğreneceğiz. Kemiklerin ne kadar iyi korunduklarını görünce hayrete kapıldım. Kafatası, dişler, ayaklar, yaşlı bir kadın iskeleti olmasına rağmen bir çocuğa aitmiş gibi görünüyordu. Eli insan eline benziyordu, kıvrımlı parmakları da bir maymuna. Homo Naledi, Afrika’da bulunan diğer ilkel insanlara benzemiyor. Bir gorilinki büyüklüğünde küçük bir beyin, ilkel primitif kalça kemiği ve omuzları var. Ancak insan ile aynı türe konuyor. Çünkü daha gelişmiş kafatası şekli, nispeten küçük dişler, karakteristik uzun kollar ve modern görünümlü ayakları var. Kariyerimde asla karşılaşamayacağımı düşündüğüm bir şey gördüm” şeklinde konuştu.

İnsan Evriminin Kronolojisi
Ardipithecus Ramidus (4.4 miyon yıl önce): Etiyopya’da 1990’larda bulundu. Pelvis ağaca tırmanma ve dik yürüme uyumu gösterir.

Australopithecus Afarensis (3.9-2.9 milyon yıl): Ünlü ‘Lucy’ iskeleti bu insan akrabası türe aittir. Şuana dek bu bu türe ait fosiller sadece Doğu Afrika’da bulunmuştur. Bir çok özellik Afarensis’in dik yürüdüğü ancak aynı zamanda ağaçlarda da zaman geçirdiği izlenimi verir.

Homo Habilis (2.8- 1.5 milyon yıl): Bu insan akrabasının Australopithecine veya daha eski türden biraz daha büyük beyin ve küçük dişleri vardır ancak uzun kollar gibi bir çok ilkel özelliğini korur.

Homo Naledi (Yaşı bilinmiyor ancak araştırmacılar 3 milyon yıl kadar yaşında olabileceğini söylüyor):Yeni keşifin küçük, modern görünümlü dişler ve insan benzeri ayakları ama daha ilkel parmaklar ve küçük beyni olduğu belirtiliyor.

Homo Erectus (1.9 milyon yıl – bilinmiyor): Bizimkisinden neredeyse farkszı bir modern vücut yapısı var ancak modern insandan daha ilkel bir yüz ve küçük beyni vardı.

Homo Neanderthalensis (200.000-40.000 yıl): Neanderthalensis, türümüz Afrika’yı terk etmede önce Bat Avrasya’da yasayan modern insanın bir yan grubuydu. Modern insandan daha kısa, daha kaslı, biraz daha büyük beyni vardı.

Homo Sapiens (200.000- günümüz): Homo Heidelbergensis olarak bilinen önceki türden Afrika’da evrimleşmiş modern insan. Homo Sapiens’in küçük bir grubu 60.000 yıl önce Afrika’yı terk ederek dünyaya yayıldı. ( Az miktarda) melezleşerek diğer insan türleriyle karışarak yer değiştirdi.

Prof. Berger; “İnsan olmanın ne demek olduğu hakkında bayağı kafa yormamız gerekecek. Bize modern insana has olduğu öğretilen bu adet hakkında bugüne dek yanıldık mı? Biz bu adeti uzun zaman önce (ilk insanlardan) miras mı aldık?” dedi.

İlkel insan ve modern insan karışımı bu keşfin bilim adamlarını insan olmanın tanımıyla ilgili tekrar düşünmeye iteceğine inanan Prof. Berger, Naledi’yi insan olarak tanımlama konusunda ise isteksiz.

“Bizi ortaya çıkaran tek bir soy kurtuldu”
Natural History Museum’dan Prof. Chris Stringer ise BBC Haber’e verdiği demeçte, Naledi’nin çok önemli bir bulgu olduğunu söyledi. Stringer, “Uyandırdığı izlenim, doğanın, insanın evrimleşmesinde deneyimleyici olduğu ve birbirinden farklı insansı canlıların Afrika’nın farklı kısımlarında ortaya çıktığıdır. Bizi ortaya çıkaran tek bir soy kurtuldu. Witwatersrand Üniversitesi’nde kilitli bir odada tutulan kemikleri görmeye gittim. Odanın kapısı mühürlü banka kasası gibi. Prof. Berger kapının büyük kolunu çevirirken bana ilk insana ait bilgilerin bu iskelet parçaları ve bu nadide kafatasına dayalı olduğunu söyledi” diye konuştu.

“Buluşla ilgili en merak edilen şey; kalıntıların nasıl çıktığı”
National Geographic Society destekli, Prof. Berger’in ekibi, ‘Yükselen Yıldız Mağarası’nda, emekleyerek ulaşılan dar bir yeraltı tünelinde çalışıyor. Tünel dar olduğu için ekibe nispeten minyon kadınlar seçilmiş. Yüzlerce kemikle dolu odaya ulaşabilmek için bu kadınlar, sadece kask fenerlerinin aydınlattığı 20 dakikalık yolculuğu emekleyerek tamamlıyor. 

Marina Elliott, kazı alanına ilk gittiğinde Howard Carter’in ‘Tutankamon’un mezarını açtığında hissettiği duyguya benzer duygular hissettiğini dile getirdi. Kendisi için inanılmaz bir deneyim olduğunu ifade eden Elliot’a göre, buldukları bir mezar odası.

guney-afrikada-yeni-bir-insan-turu-kesfedildi

Homo Naledi insanlarının ölülerini mağaranın derinliklerine götürüp, orada kuşaklar boyu sakladıklarının anlaşıldığı araştırmada, Naledi’nin son 200.000 yıl içerisindeki insanlarla ortak bir ritüel, adet ve muhtemelen sembolik bir düşünce yetisine sahip olduğu ortaya çıkıyor.
Prof. Stringer başta olmak üzere kazı alanında çalışan diğer araştırmacılar Naledi’nin ilk insan olarak tarif edilmesi gerektiğine inanıyor. Ancak mevcut varsayımların yeniden değerlendirilmesi gerektiğine, zengin ve bir o kadarda karışık insan evrimin hikayesine sadece bir çeltik atıldığı konusunda hem fikir.

10.09.2015 bbc.com Çeviri: Ayşen Yolcu