Vindolanda Ordu Karargâhı’ndaki kazılarda bulunan M.S. 1 ve 2.yy’a ait belgeler, Britanya’da Roma dönemine ait en eski belgeler olarak kabul ediliyor. Belgeler çoğunluklu olarak resmi yazışmaları içeriyor.

britanyadaki-roma-donemine-ait-en-eski-belgeler-bin-800-yillik

Britanya’da Roma dönemine ait olan Vindolanda Ordu Karargâhı’ndaki çalışmalarda 1800 yıllık belgeler ortaya çıktı. Belgeler M.S. 92-103 yılları arasınında yazılmış. Resmi ve subaylar ile hanehalkının arasındaki kişisel yazışmaları içeriyor.  Yazıların en geniş grubu Batavia dokuzuncu müfreze valisi Flavius Cerialis ile eşi Sulpicia Lepidina’ya ait. Arada Roma vatandaşı olup olmadığı tam olarak belirlenemeyen Octavian isimli buğday ve hayvan postu tüccarının da yazışmaları da mevcut.

Şüphesiz en çok bilinen belge bir kale kumandanın eşi olan Claudia Severa’nın Sulpicia Lepidina’yı bir doğum günü kutlamasına davet ettiği 291 numaralı belge. Bu belgedeki iki farklı yazım karakterinden iki kadın tarafından yazıldığı anlaşılmaktadır. Büyük bölümünün nedimelerden biri tarafından son derece profesyonelce, son bölümününde de bizzat Claudia Severa tarafından samimi dileklerinciletildiği bu tablet bir kadın tarafından latince yazılan en eski örneklerden biri olma özelliği taşıyor.

britanyadaki-roma-donemine-ait-en-eski-belgeler-bin-800-yillik-1

Belgeler Britanya’daki Roma dönemi kültürüne ışık tutacak
Söz gelimi yazılardan Romalı askerlerin iç çamaşırı (subligaria) giydiğini ve Roma ordusunda okur-yazar oranının hayli yüksek olduğunu gösteriyor.

Belgeler bulunup çözülene dek yerli Britanyalılar hakkında yetersiz bilgiler vardı ve tarihçiler için Romalıların Britanya yerlileri için bir takma ad kullanıp kullanmadıkları tartışma konusuydu. Yazılarda geçen Brittunculi (Britto türevi-küçük Britanyalı) kelimesinin bir çeşit aşağılama mı yoksa kibir ifadesi mi olup olmadığı netlik kazanmamışken, Kuzey Britanya’daki Roma garnizonlarında yerliler için bu kelimenin kullanıldığı biliniyor. 

britanyadaki-roma-donemine-ait-en-eski-belgeler-bin-800-yillik-2

Bir diğer husus Vindolanda tabletlerinin diğer dönem Latin alfabelerinden farklı bir alfabe ile ve aynı dönem Yunan Papiruslarında sıkça kullanılan abartılı boylar veya türemiş harf ve biçimlerden hayli uzak yazılmış olması. 

Diğer başka bir nokta ise erkekler için H (homines) ya da konsül için COS (consular) gibi kısaltmaların kullanılması bir takım zorluklara sebep olurken, satır sonunda kelimelerin epistulas gibi E harfinin başta kalmak suretiyle ayrıldığı görülür. 

Kullanılan mürekkeplerin solduğu ve çok az bulanıklıklar kaldığı için bazı yerlerde transkripsiyon mümkün olmamış iken, bazı durumlarda kızılötesi fotoğraflar orjinal tabletlerden daha okunaklı olmasını sağlamış. Buna rağmen fotoğraflar yazıya benzer kesinlikle harf olmayan noktalar ve işaretler içerebiliyor.  

Sonuç itibariyle yayımlanan çevriyazılar çoğunlukla hangi işaretlerin yazı olabileceği algısıyla yorumlanmış. Tabletler British Museum’da 49 numaralı Roma-Britanya galerisinde sergilenmektedir.

27.07.2016 thevintagenews.com Çeviri: Ayşen Yolcu